Новая зямля (на белорусском языке)

У вочы ўбiлiся драбнiцы 
Дрыгучы блеск i ценi тыя 
I танцы-скокi iх нямыя. 
Яны варушацца, трасуцца, 
Пустымi смехамi смяюцца, 
То расплываюцца па столi, 
То зноў насунуцца паволi. 
Агоньчык дрыгае i скача... 
Бы штось чуваць, нiбы хто плача, 
Цi то званочак пад дугою 
Звiнiць бясконцаю тугою? 
Там вочы нейчыя мiргнулi... 
I мыслi раптам скаканулi 
У багны часаў i прастораў, 
Бо iм няма гранiц, запораў. 
Глядзiць Мiхал... што за хвароба? 
Ён не адзiн - iх дзве асобы: 
Адзiн Мiхал - нядошлы, млявы, 
Другi - здаровы i рухавы! 
Адзiн ляжыць, другi вандруе, 
Iдзе па лесе, ў вус не дуе 
I не гадае нi аб чым. 
Дурны: не цямiць, што за iм 
Таксама ходзiць хтось варожы, 
Страшэнна здрадлiвы, нягожы, 
У нейкiм доўгiм балахоне 
I водзiць пальцам па далонi; 
Кiўне смяшлiва, знак паложыць, 
Бы штось запiсвае, варожыць. 
Хто ён такi? чаго ён хоча? 
Чаго схiлiўся i шамоча? 
I нейкай тухаллю i тленню 
Нясе ад чорнага адзення, 
I востры пах чуваць кадзiла... 
Ах, гэта ж смерць тут захадзiла! 
Цi гэта поп?.. I ўсё прапала, 
Няма i почуту Мiхала. 
Куды ж ён дзеўся? Дзе ён? дзе? 
Эх, быць бядзе! ну, быць бядзе!.. 
Ах, не: унь ён! ён воўкам стаўся. 
Бяжыць як можа - знаць, спужаўся. 
Ой, ой - стрыжэнь! Ён - гоп туды! 
Нiяк не вылезе з вады. 
Капут... Мiхал-воўк прападае, 
Пад лёдам знiк, як мыш рудая, 
А ўсё вакол глядзiць здзiўлёна. 
I раптам нейкая заслона 
Чыёюсь страшнаю рукою, 
Сiнь неба лучачы з зямлёю, 
Ўсё пасуваецца блiжэй! 
Мiхалу робiцца цяжэй, 
Ў грудзях дыханне забiвае, 
А ноч-заслона нацiскае, 
I светлы круг, прамень пустынi, 
Вось-вось у багне-цьме загiне. 
Мiхал крычыць i б'ецца ў страсе. 
Заслона чуць-чуць адышлася, 
Ён вочы цяжка размыкае 
Ў руцэ рука чыясь другая, 
I вочы, поўныя пакуты, 
Да мутных воч яго прыкуты. 
Зняможан цяжкiм ён змаганнем. 
З глыбокiм жалем, садрыганнем 
Ратунку просiць у людзей, 
У брата, жонкi i дзяцей, 
Бо неба жорстка, неба глуха 
I не прыклонiць свайго вуха, 
Хоць ты прасi, хоць ты малi, 
Хоць грудзi рвi i сэрца вынi 
Ты не кранеш яго цвярдынi, 
Яно далёка ад зямлi, 
Яно зацята, бо нямое, 
Яно маўклiва, бо пустое. 
- Ты пазнаеш мяне, Мiхаська? 
Ён уздымае вочы цяжка, 
Глядзiць на жонку. - Ганна... Мацi... 
Ратунку дайце мне!.. О, браце! 
Ратуй мяне! ратуйце, дзеткi!.. 
Сляза-палын балюча-едкi 
На ўпалых вочах выступае... 
Мiхал зяхае - зацiхае... 
- Ой, свечку, свечку: ён канае! 
На твары след пякельнай мукi, 
На грудзi палi яго рукi. 
Мiхал яшчэ раз здрыгануўся, 
Зяхнуў так цяжка, ўвесь памкнуўся, 
Яшчэ раз вочы расчыняе, 
Глядзiць, бы штось прыпамiнае; 
Ён цяжка дыша, духу мала, 
I ўсё адразу ясна стала. 
- Антоська!.. родны мой! канаю... 
Перагарэў, адстаў, знiкаю... 
Вядзi ж ты рэй, вядзi... адзiн... 
Як лепшы брат, як родны сын. 
Бог не судзiў мне бачыць волi 
I кiдаць зернi ў свае ролi... 
Зямля... зямля... туды, туды, брат, 
Будуй яе... ты дай ёй выгляд... 
На новы лад, каб жыць нанова... 
Не кiдай iх... Га-а-х! - I - гатова! 
Нi слоў жывых, нi сэрца стуку, 
I халаднеючую руку 
Антось цалуе i рыдае 
I к трупу з енкам прыпадае. 
У полi, полi 
Пры дарожачцы 
Пахiлiўся крыж 
Над магiлаю. 
Беглi сцежачкi 
Ў свет шырокенькi, 
Прывялi ж яны 
К той магiланцы!.. 
Ой вы, дарожанькi людскiя, 
Пуцiнкi вузкiя, крывыя! 
Вы следам цьмяным снуяцеся 
I ўсё блукаеце, бы ў лесе, 
Вас горне шлях прасторнай плынi 
I далягляд ружова-сiнi, 
Дзе так панадна свецiць сонца, 
Дзе думка тчэ свае красёнцы, 
Каб новы свет жыцця саткаць, 
Заспакаенне сэрцу даць 
I разагнаць яго трывогi!.. 
Прасторны шлях! калi ж, калi 
Ты закрасуеш на зямлi 
I злучыш нашы ўсе дарогi? 
1911-1923